قرارداد رهن خودرو چیست؟ + نمونه قرارداد رهن ماشین

قرارداد رهن خودرو، قراردادی است که در آن مالک خودرو، وسیله نقلیه خود را به‌عنوان وثیقه برای دریافت وام یا تضمین انجام یک تعهد مالی در اختیار طلبکار قرار می‌دهد. این قرارداد به‌تنهایی ایجادکننده بدهی نیست و صرفاً نقش تضمین را دارد. اگر قصد دریافت وام با وثیقه خودرو یا تنظیم چنین قراردادی را دارید، آشنایی با شرایط، قوانین و نکات حقوقی آن می‌تواند از بروز مشکلات و اختلافات احتمالی جلوگیری کند.

اصطلاحات قرارداد رهن

برای درک بهتر قرارداد رهن خودرو، آشنایی با اصطلاحات حقوقی مربوط به آن ضروری است:

راهن:
به شخصی گفته می‌شود که مال خود (مانند خودرو) را برای تضمین پرداخت بدهی یا انجام یک تعهد، در رهن شخص دیگری قرار می‌دهد.

مرتهن:
به شخصی گفته می‌شود که مال دیگری را به‌عنوان وثیقه دریافت می‌کند تا در صورت انجام نشدن تعهدات، بتواند مطابق قانون برای وصول طلب خود اقدام کند.

مال مرهونه یا رهینه:
به مالی گفته می‌شود که توسط راهن در اختیار مرتهن قرار گرفته و به‌عنوان وثیقه یک بدهی یا تعهد مورد استفاده قرار می‌گیرد. در قرارداد رهن خودرو، خودروی مورد نظر یا سند آن، مال مرهونه محسوب می‌شود.

شروط ضمن عقد رهن:
به توافق‌ها و شرایطی گفته می‌شود که طرفین قرارداد علاوه بر تعهد اصلی، درباره نحوه نگهداری مال، زمان بازپرداخت، شرایط فک رهن و سایر موارد در قرارداد مشخص می‌کنند.

قرارداد رهن خودرو چه زمانی استفاده می‌شود؟

معمولاً این قرارداد زمانی استفاده می‌شود که شما نیاز دارید مبلغی را از موسسات مختلف یا اشخاص دیگر دریافت کنید. این موسسات برای اینکه از بازپرداخت مبلغ پرداختی توسط شما مطمئن شوند، از شما درخواست وثیقه می‌کنند و یکی از وثیقه‌هایی که می‌توانید از آن استفاده کنید، سند خودروی شما است.

شما می‌توانید با در رهن قرار دادن سند خودروی خود، مبلغ موردنظر را دریافت کنید و پس از پرداخت کامل بدهی و انجام تعهدات، مراحل فک رهن سند خودرو را انجام دهید. اگه نیاز به وام فوری دارید شما میتونید از خدمات وام با سند خودرو در موسسه ما استفاده کنید این در موسسه توانگر در کمتر از چند ساعت به شما پرداخت میشه بدون نیاز به ضامن.

همچنین ممکن است شما بخواهید مبلغی را از شخص دیگری دریافت کنید، به‌خصوص زمانی که مبلغ موردنظر قابل توجه باشد. در این شرایط، شخص پرداخت‌کننده نیز برای اطمینان از بازگشت مبلغ خود، می‌تواند درخواست وثیقه داشته باشد. شما می‌توانید با تنظیم قرارداد رهن خودرو، سند خودروی خود را در رهن آن شخص قرار دهید تا شرایط پرداخت و بازپرداخت مبلغ به‌صورت مشخص و قانونی تعیین شود.

یکی دیگر از موارد استفاده از این قرارداد، زمانی است که شما از تسهیلاتی مانند سرمایه آزاد استفاده می‌کنید. در این شرایط، خودرو می‌تواند به‌عنوان وثیقه دریافت مبلغ موردنیاز قرار بگیرد.

همچنین ممکن است در خرید اقساطی خودرو، تا زمان پرداخت کامل اقساط، سند خودرو در رهن فروشنده یا شرکت تأمین‌کننده باقی بماند. پس از تسویه کامل بدهی، مراحل فک رهن خودرو انجام می‌شود.

بیشتر بخوانید: وام با سند مسکونی

خودرو در نزد چه شخصی می‌ماند؟

این موضوع به توافق طرفین و شرایطی که در قرارداد رهن خودرو مشخص می‌شود بستگی دارد. در برخی قراردادها خودرو نزد مالک اصلی آن باقی می‌ماند و در برخی موارد نیز ممکن است برای حفظ حقوق مرتهن، خودرو در اختیار شخصی که سند در رهن او قرار گرفته است، باشد.

از آنجایی که خودرو یک دارایی ارزشمند است و ممکن است در طول مدت قرارداد بر اثر حادثه یا کاهش ارزش، دچار تغییر قیمت شود، بهتر است طرفین درباره نحوه نگهداری و استفاده از خودرو، شرایط مشخصی را در قرارداد تعیین کنند.

برای نگهداری خودرو معمولاً دو روش وجود دارد:

روش اول:
خودرو تا پایان مدت قرارداد در پارکینگ نگهداری شود و به اصطلاح دو قبضه شود؛ به این معنا که هیچ‌کدام از طرفین به‌تنهایی امکان استفاده یا خارج کردن خودرو از پارکینگ را نداشته باشند و حضور هر دو طرف برای دسترسی به خودرو لازم باشد.

روش دوم:
خودرو نزد مالک اصلی آن باقی بماند که این روش رایج‌تر است. در این حالت برای جلوگیری از کاهش ارزش خودرو و جبران خسارت‌های احتمالی، بهتر است خودرو تحت پوشش بیمه بدنه قرار بگیرد و هزینه آن طبق توافق طرفین پرداخت شود.

قبل از اینکه هر مالی را به‌عنوان وثیقه در قرارداد رهن قرار دهید، باید بررسی کنید که آیا آن مال شرایط قانونی لازم برای رهن شدن را دارد یا خیر. خودرو نیز مانند سایر اموال، برای قرار گرفتن در رهن باید دارای شرایط مشخصی باشد.

قابلیت نقل و انتقال قانونی خودرو
طبق ماده ۷۷۳ قانون مدنی، مالی که قابلیت نقل و انتقال قانونی نداشته باشد، نمی‌تواند مورد رهن قرار بگیرد. بنابراین خودرو باید از نظر قانونی امکان انتقال داشته باشد و محدودیت قانونی برای آن وجود نداشته باشد.

معین و مشخص بودن مال مرهونه
طبق ماده ۷۷۴ قانون مدنی، مال مرهون باید «عین معین» باشد و رهن دین یا منفعت امکان‌پذیر نیست. منظور از عین معین، مالی است که در دنیای واقعی مشخص و قابل شناسایی باشد. خودرو به دلیل داشتن مشخصاتی مانند شماره پلاک، شماره موتور، شماره شاسی و مدل، یک مال معین محسوب می‌شود.

همچنین اگر خودروی شما به دلیل قرارداد دیگری در رهن باشد، نمی‌توانید همان خودرو را دوباره برای قرارداد دیگری در رهن قرار دهید؛ زیرا مال موردنظر قبلاً به‌عنوان وثیقه استفاده شده است.

یکی دیگر از شرایط مهم این است که شخصی که خودرو را در رهن قرار می‌دهد، باید مالک قانونی آن باشد. بنابراین اگر فردی فقط حق استفاده از خودرو را داشته باشد و مالک آن نباشد، نمی‌تواند خودرو را به‌عنوان وثیقه در اختیار شخص دیگری قرار دهد.

از نکات مهم دیگر در تنظیم قرارداد رهن خودرو، ثبت رسمی آن در دفترخانه اسناد رسمی است. تنظیم قرارداد به‌صورت رسمی باعث می‌شود حقوق و تعهدات طرفین شفاف‌تر باشد و در صورت بروز اختلاف، پیگیری قانونی آن آسان‌تر انجام شود.

همه چیز در رابطه با وام طلا

آیا با پرداخت نکردن بدهی، خودرو به مالکیت طلبکار درمی‌آید؟

خیر، صرف پرداخت نکردن بدهی باعث نمی‌شود خودرو به‌صورت خودکار به مالکیت طلبکار یا مرتهن منتقل شود. هدف از قرارداد رهن خودرو، ایجاد ضمانت برای بازپرداخت بدهی است و نه انتقال مالکیت خودرو به شخصی که مبلغ را پرداخت کرده است.

اگر راهن (مالک خودرو) در پرداخت بدهی خود کوتاهی کند، مرتهن می‌تواند از طریق مراجع قانونی مانند دفترخانه اسناد رسمی یا دادگاه، برای فروش مال مرهونه و دریافت طلب خود از محل مبلغ حاصل از فروش اقدام کند.

در صورتی که مبلغ فروش خودرو بیشتر از میزان بدهی باشد، مبلغ اضافی باید به مالک خودرو بازگردانده شود. بنابراین شرطی که در قرارداد ذکر شود با تأخیر در پرداخت بدهی، خودرو بدون نیاز به مراحل قانونی به مالکیت طلبکار منتقل می‌شود، از نظر حقوقی قابل استناد نیست.

به همین دلیل، هنگام تنظیم قرارداد رهن خودرو بهتر است شرایط مربوط به نحوه وصول طلب، فروش خودرو و سایر تعهدات طرفین به‌صورت دقیق مشخص شود تا از بروز اختلافات احتمالی جلوگیری شود.

فک رهن خودرو چگونه انجام می‌شود؟

فک رهن خودرو به معنای خارج کردن خودرو یا سند آن از حالت رهن و پایان یافتن تعهدی است که باعث ایجاد رهن شده است. این کار معمولاً زمانی انجام می‌شود که مالک خودرو تمام بدهی یا تعهد مالی خود را به طلبکار، موسسه یا شخصی که خودرو در رهن او قرار گرفته، پرداخت کرده باشد.

پس از تسویه کامل بدهی، مرتهن باید نسبت به انجام مراحل قانونی فک رهن اقدام کند تا محدودیت ایجادشده روی سند خودرو برداشته شود. اگر رهن خودرو به‌صورت رسمی در دفترخانه ثبت شده باشد، مراحل فک رهن نیز باید از طریق همان مسیر قانونی انجام شود.

برای جلوگیری از بروز اختلاف، بهتر است هنگام تنظیم قرارداد رهن خودرو، شرایط مربوط به نحوه پرداخت بدهی، زمان انجام فک رهن و تعهدات هر یک از طرفین به‌صورت دقیق مشخص شود.

نکات مهم قبل از قرارداد رهن خودرو

قبل از تنظیم قرارداد رهن خودرو، بهتر است چند نکته مهم را بررسی کنید تا از بروز مشکلات حقوقی و مالی در آینده جلوگیری شود:

• مالکیت خودرو را بررسی کنید: شخصی که خودرو را در رهن قرار می‌دهد باید مالک قانونی آن باشد و امکان ایجاد رهن توسط فردی که فقط حق استفاده از خودرو را دارد، وجود ندارد.
• وضعیت حقوقی خودرو را بررسی کنید: قبل از قرارداد مطمئن شوید خودرو قبلاً در رهن شخص یا موسسه دیگری نباشد؛ زیرا یک مال نمی‌تواند هم‌زمان برای تعهدات مختلف مورد استفاده قرار بگیرد.
• قرارداد را به‌صورت دقیق تنظیم کنید: مبلغ بدهی، مدت قرارداد، شرایط پرداخت، نحوه فک رهن و تعهدات هر دو طرف باید به‌طور شفاف در قرارداد مشخص شود.
• ثبت رسمی قرارداد را در نظر بگیرید: بهتر است قرارداد رهن خودرو در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم شود تا حقوق و تعهدات طرفین از نظر قانونی شفاف‌تر باشد و در صورت بروز اختلاف، پیگیری آن آسان‌تر انجام شود.
• شرایط نگهداری خودرو مشخص شود: طرفین باید درباره اینکه خودرو نزد چه شخصی باقی بماند، نحوه استفاده از آن و مسئولیت نگهداری یا بیمه خودرو به توافق مشخصی برسند.
• از شروط غیرقانونی مانند انتقال خودکار مالکیت خودرو به طلبکار پرهیز کنید: هدف از رهن، تضمین بازپرداخت بدهی است و عدم پرداخت بدهی به‌تنهایی باعث انتقال مالکیت خودرو به طلبکار نمی‌شود.

رعایت این نکات باعث می‌شود قرارداد رهن خودرو با آگاهی بیشتری تنظیم شود و احتمال اختلاف بین راهن و مرتهن کاهش پیدا کند.

نمونه قرارداد رهن خودرو

نمونه قرارداد رهن خودرو معمولاً شامل مشخصات طرفین قرارداد، مشخصات کامل خودرو، مبلغ بدهی، مدت رهن، شرایط پرداخت، نحوه فک رهن و تعهدات هر دو طرف است. توجه داشته باشید که این نمونه صرفاً برای آشنایی با ساختار قرارداد است و برای تنظیم نهایی، بهتر است شرایط هر قرارداد با توجه به وضعیت طرفین بررسی شود.

بسمه تعالی

قرارداد رهن با لحاظ ماده ۱۰ قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران

دائن / مرتهن:

۱. آقای ……………………………………….. دارای شماره ملی …………………. به اقامتگاه …………………

۲. آقای ……………………………………….. دارای شماره ملی …………………. به اقامتگاه …………………

مدیون و راهن:

آقای ……………………………………….. دارای شماره ملی …………………. به اقامتگاه …………………

مورد رهن:
تمامی شش‌دانگ یک دستگاه اتومبیل …………………. سیستم ………………… مدل ………………… به شماره انتظامی ………………… دارای شماره موتور ………………… و شماره شاسی ………………… و رنگ ………………… با تمامی متعلقات آن که مورد مشاهده و تأیید دائن و مرتهن قرار گرفته است.

مبلغ دین:
مبلغ ……………………… ریال که راهن با امضای این قرارداد، متعهد به پرداخت کامل آن تا پایان مدت تعیین‌شده می‌شود.

مدت قرارداد:
از تاریخ تنظیم قرارداد تا زمان پرداخت کامل دین و انجام مراحل فک رهن.

شروط قرارداد:

۱. مورد رهن به‌عنوان تضمین انجام تعهدات مالی در اختیار مرتهن قرار می‌گیرد و فک رهن پس از پرداخت کامل بدهی و انجام تعهدات قانونی راهن انجام خواهد شد.

۲. در صورت عدم پرداخت بدهی در موعد مقرر، مرتهن می‌تواند از طریق مراجع قانونی مانند دفترخانه اسناد رسمی یا دادگاه، نسبت به وصول طلب خود از محل فروش مال مرهونه اقدام کند.

۳. راهن تا زمان فک رهن، بدون رضایت مرتهن حق انجام معامله یا انتقال حقوق مربوط به خودروی مورد رهن را نخواهد داشت.

۴. نحوه نگهداری خودرو، مسئولیت حفظ ارزش آن و شرایط استفاده از خودرو مطابق توافق طرفین در این قرارداد مشخص خواهد شد.

۵. در صورت بروز اختلاف، طرفین ابتدا تلاش می‌کنند موضوع را از طریق توافق و مذاکره حل کنند و در صورت عدم توافق، از طریق مراجع قانونی صالح اقدام خواهد شد.

۶. پس از پرداخت کامل بدهی، مرتهن موظف است اقدامات لازم برای فک رهن و تحویل مدارک مربوط به خودرو را انجام دهد.

این قرارداد در … نسخه تنظیم و پس از مطالعه و تأیید طرفین، به امضای آنها و شاهدان رسیده است.

امضای راهن: …………………

امضای مرتهن: …………………

شاهد اول: …………………

شاهد دوم: …………………